ZAMENHOF KAJ RUSA IMPERIO

Klaku sur desegno por grandigu gxin.
Click on the draw to enlarge it.

Saluton gelegantoj ! Ne resignu legi ĉi tiun artikolon pensante ĝi estas plia biografio de D-ro Zamenhof, mi certigas vin ke ĉi tie estas pliaj infortmoj krom tiuj jam konata de ni; Tamen ni devas pensi pri la novaj esperantistoj kiuj aperas tage ! Mi ne haltis publiki mangaon pri vivo de D-ro Zamenhof, tuj estos navan historio. Bonan legado divastigu ĉitiun Blogon.

Zamenhof naskiĝis en la Ulica Zielona 6 en la urbo Bjalistoko, kiu situis tiam en la Rusa Imperio (nun en Pollando). Lia naskiĝtago estis la 3-a de decembro laŭ la julia kalendaro, la 15-a de decembro laŭ la gregoria kalendaro kaj la 19-a de kislevo laŭ la juda.
Li estis filo de lingvoinstruisto Mordeĥaj Zamenhof (kiu ruse preferis Marko) kaj Rozalio (naskita Sofer). Lia familio estis judoj el la Granda Duklando de Litovio, sed ne konsideris sin litovlingvanoj. Liadire, li estis "ruslanda hebreo".
Lia patrino parolis al li en la jida lingvo, lia patro en la rusa, en kiu okazis ankaŭ la instruado de Zamenhof. Li iam diris, ke li ŝatas la rusan super ĉiuj aliaj lingvoj, sed pli poste li konfesis, ke la «ĵargono» (t.e. la jida) estas plej kara al lia koro. En letero de la 8a de marto 1901 (al Th. Thorsteinsson) Zamenhof skribis: "Mia gepatra lingvo estas la rusa; sed nun mi parolas pli pole..." Al liaj gefiloj hejme li parolis pole. Krome li lernis frue la germanan kaj la francan, la hebrean, cetere en la lernejo la malnovan grekan, latinan kaj anglan. Ŝajne li havis iom da scioj en la hispana, litova kaj en Volapuko. Li parolis laŭ propra eldiro flue la polan, rusan kaj germanan, iom malpli bone la francan. Oni diras ke Zamenhof havis etan siblo-problemon ("z-balbuton").
La Rusia Imperio estis imperio de Rusio, kiu daŭris de 1721 ĝis 1917. Ĝi estis fondita de caro Petro la Granda en 1721, kiu proklamis sin imperiestro. Per tio Rusia Imperio fariĝis la unua imperio en Eŭropo, kie imperiestroj ne estis elektataj, sed heredis sian postenon.
Petro la Granda movis ĉefurbon de la lando al la de li fondita nova urbo Sankt-Peterburgo (ekde 1914 Petrogrado). Per tio li volis pli rapide reformi la tutan vivon de la granda lando laŭ la okcidenta maniero

RASA MALAMO 1st. part. Klaku sur desegno pro pligrandigi gxin

HATE RACE 1st. part

The Young Zamenhof is late for the dinner, his parents are worried.
- Where is Lejzer ? It’s almost dinner time. Said S-ro Mark, Zamenhof’s father.
- He doesn’t get use to be late for the dinner. Says Zamenhof mother. Finally the young Zamenhof gets home.
- What’s happened son ? Why do you shudder ? asked S-rino Rosalia.
- Mommy, is so bad to be a jwish ? they called me the abe ! Why so much hate ?
- I do not like my son be offended by these whatchamacallit. Said very angry Zamenhof’s father.

RASA MALAMO 2nd part . Klaku sur desegno pro pligrandigi gxin

HATE RACE 2nd. part

- Mommy, our race attracts people’s hate. I saw that people fight becouse they are from different races. Concluded young Zamenhof.
- I remember the last gossip against us, when that polish boy disappeared, they said: “the jewish burn offered the boy in their ceremony” . Said Zamenhof the father.
- I remember that afterwards they found the boy but the gossip agaisnt us continued. Add S-rino Rosalia.
- If they could understand each other better, if they could talk on the same platform…maybe I create an idiom for everybody ! Said the young Zamenhof.
- Bullshit son !
- I will create the world language ! Said the young Zamenhof.

REVENO AL ŜONĜO 001- Klaku sur bildo por grandigi ĝin

REVENO AL ŜONĜO 001
BACK TO THE DREAM

Zamenhof with 20 years participated medicine lesson with anothers students, they were in Moscow. Zamenhof studied hard. After two years in Moscow, Zamenhof and family went back to Warsaw. In his old house Zamenhof decided to go back to his dream, and he asked to his mother :

- Mom ! I’d like to see that project about a new language !
- Son your father tore them… Said his mother sadly.

REVENO AL ŜONĜO 002 - Klaku sur bildo por grandigi ĝin

REVENO AL ŜONĜO 002

Zamenhof undestood the suffering of his mother and hug her. Zamenhof knew the hebrew, the latin, the greek, and he secret had a great knowledge of the hungarian language. After a hard work, and based on anothers languages, Master Zamenhof created the best language, and almost perfect language of the material world.

Today millions of people learn and teach Esperanto, only those who made friends throughout the world, can understand the importance of the Esperanto to a better world.

" PA " " PLIM "

Lazaro Ludoviko Zamenhof naskiĝis la 15an de decembro 1859, en la pola urbeto Bialystok, apartenante tiutempe al cara Rusio. Lia patro Marko Zamenhof estis lingvoinstruisto, ankaŭ la avo estis lingvisto.

La juna Zamenhof jam frue interesiĝis pri lingvoj. La ideon de mondlingvo naskis en li la lingva antagonismo de la kvarlingva loĝantaro. En tiu urbo Zamenhod ĉiutage spertis, ke poloj, germanoj, judoj, kaj rusoj vivas en daŭra kverelo inter si. Lia penso estis, ke tiuj homoj povus vivi pace, se ili komprenus unu la alian. Tiu ideo igis lin, la gimnazianon, pretigi planon de internacia lingvo. En la jaro 1878 li jam havis pli-malpli preta sian lingvoskemon: Lingwe Universala, kies adeptoj estis liaj kunlernejanoj.

Li kiel malgranda infano revadis pri manieroj, kiel forigi la lingvajn barojn. Diversajn utopiojn li forĵetis, ĝis formiĝis en li la “konscio, ke la sola lingvo internacia povas esti nur neŭtrala, apartenanta al neniu el la nun vivantaj nacioj. Kiam… mi transiris en klasikan gimnazion, mi dum kelka tempo estis forlogata de lingvoj antikvaj kaj mi revis pri tio, ke mi…inkliados la homojn revivigi unu el ĉi tiuj lingvoj…Poste…mi venis al frima konvinko, ke ĉi tio estas neebla, kaj mi komencis malklare revi pri nova, arta lingvo”.

Li komencis laboradi sisteme, kaj baldaŭ li havis skribita la tutan gramatikon kaj malgranda vortaron.
Ĉe elekto de vortmaterialo komence li iris laŭ tute erara vojo, pensante, “Ke estas tute egale, kian formon havas tiu aŭ alia vorto”, ekonomie la vortoj estu mallongaj post forĵeto de senbezona nombro da literoj. Ekz.: anstataŭ la longa “interparoli”, sufiĉus “pa” ( komparu en volapuko “plim” anstataŭ komplimento),- do la apriora vortfarado allogis lin. Feliĉe li baldaŭ ekkomprenis, ke lernado,
enmemorigo de tiaj vortoj : a, ab, ac, ad,…ba, ca, da, be, ce…aba..aca, ktp- estus terure malfacila, kaj li konvinkiĝis, ke “la materialo por vortaro devas estis Romana-Ĝermana, ŝanĝita nur tiom, kiom tion postulas la reguleco kaj aliaj gravaj kondiĉoj de lingvo”.

MORTO DE ZAMENHOF

MORTO DE ZAMENHOF

Ludoviko Zamenhof mortis dum la unua mondmilito en Varsovio okupita de germanaj trupoj, revante pri la fino de la milito, post kiu li volis kunvoki kongreson por neŭtrale-homa religio. Sed la mondmilito ne volis finiĝi. Sur la manuskripto kiun L.L.Zamenhof preparis por alvoki la kongreson, li skribis unue, ke la kongreso okazu "en la lastaj tagoj de decembro 1916" en Svisio. Poste li ŝanĝis tion al "en la unuaj tagoj de aŭgusto 1917", kaj finfine li per tremanta mano skribis "post la fino de la milito".
La vera bato por Zamenhof kaj lia ideo, kiu diris pri interkompreniĝo de homoj de la tuta mondo, estis la sciigo pri
la eksplodo de la 1-a mondmilito. La reago de Zamenhof je tiu evento estis fama artikolo aperigita en la geneva
"Esperanto" kaj en "The British Esperantist". Ĝi estis direktita al diplomatoj kaj politikistoj kaj akuzis ilin pro la
militeksplodo kaj devigo de homoj mortigi la aliajn.
Malĝoja kaj malsana Majstro devis travivi ankoraŭ unu tristan sciigon. Sur la rusa fronto mortis lia pli juna frato, Aleksander, kiu servis tie kiel kuracisto.
En sia mortotago li estis nur 57-jara. Pro la milito la landlimoj estis fermitaj kaj krom la familio nur varsoviaj esperantistoj povis ĉeesti la enterigon de Zamenhof. Nur iom post iom la informo pri lia morto atingis la esperantistojn dise en la mondo. La verkisto Julio Baghy troviĝis en militkaptiteco en Siberio, kiam li eksciis pri la morto de la iniciatinto de Esperanto kaj verkis sian faman poemon "La majstro mortis". Zamenhof mem neniam ŝatis esti nomata "majstro".
La morto de Zamenhof ne rompis disvolviĝon de Esperanto, la plej facila lingvo en la mondo, kies gramatiko baziĝas sur nur 16 senesceptaj reguloj.
Por kongresi en Washington, la Usona ĉefurbo, en la jaro 1910 pro tre longa distanco inter Eŭropo kaj Amerika
kontinento venis nur 362 esperantistoj, sed jam por la sekva Kongreso en Antwerpen (Belgio) aliĝis 1733
personoj. "Entuziasmo estis grandega. Belgaj studentoj disjungis ĉevalojn kaj mem portis la kaleŝon kun
konsternita Majstro ...". Tempo de la kongresoj estis la plej feliĉa periodo en la vivo de Doktoro Esperanto.
Kaŭzo de kontentigo kaj ĝojo estis ankaŭ bonege lernantaj gefiloj. Adam ricevis prestiĝan postenon de asistanto
en kliniko en Vieno. Zofia en 1913 akiris kuracistan diplomon kaj nostrifikis ĝin poste en Peterburgo.
Granda travivaĵo por Ludoviko Zamenhof estis okazigita en la 1912-a jaro la 8-a Universala Kongreso en
Krakovo. Dum la Kongreso Zamenhof sentis sin vera mastro. Li gvidis la gastojn tra la reĝa kastelo Wawel kaj
Planty (Publikaj Ĝardenoj). La unuan fojon mesojn en krakovaj preĝejoj oni celebris in la Internacia Lingvo. Oni
prezentis la operon "Halka" de Moniuszko en la traduko de Adam Grabowski.
La 14-an de aprilo 1917 Ludoviko Zamenhof mortis. Post du tagoj okazis modesta entombiga ceremonio. Rabeno
doktoro Samuel Poznanski kaj intimaj amikoj : Leo Belmont, Antoni Grabowski kaj aliaj faris paroladojn ĉe la
tombo. Tiam oni diris la vortojn: "Li estis bona filo de la naskiĝlando. Venos la momento, kiam la tuta Pollando
ekkomprenos, kiel radiantan famon donis tiu ĉi filo al la patrolando ..."
Foriris de nia mondo la homo modesta, laborema kaj malaŭdaca, tamen malfermita je kritiko. Pli frue li transdonis
al posteuloj jenan mesaĝon pri sia lingvo: "Ĉio, kio eblas perfektigi estos perfektigita dank' al konsiloj de la
mondo. Mi ne deziras esti la kreinto de la lingvo, sed nur ties iniciantinto". Neniam, eĉ en tiu senkonscie lasta
deziro, li ne arogis al si rajtojn pri netuŝebleco de strukturo de lia projekto. Foriris la homo ĝisfine serĉanta kaj
perfektiganta sian lingvon, bonega amiko, vera idealisto: la homo ege nobla. Li postlasis grandan verkon ...
Finita sian taskon D-ro Zamenhof prepariĝas lasi materialan mondon, spiritaro estis tro kontenta ĉar D-ro Zamenhof sukcesaplena finis lian malfacilan taskon, kio D-ro Zamenhof ne sciis, estas ke li finis nur la unuan parton de sian taskon, nun ĉio ekomencos en al spirita mondo, ili bezonis prepari kelkajn E-spertulojn por reveni materialan mondon kaj helpi nin mallertulojn pri Esperanto. Spektante sian propran entombigon kaj sentante la amon kiujn tiujn virojn emanis al li , D-ro Zamenhof sciis ke sia tasko ĉi-foje estos malpli peza. La lastaj vortoj kiujn skribis Zamenhof estis "Mi eksentis, ke eble morto ne estas malapero ... ke ekzistas iaj leĝoj en la naturo ... ke io min gardas al alta celo..."